قاسم بن يوسف ابو نصرى هروى

193

ارشاد الزراعه ( فارسى )

نهال وى يك دفعه از پاىجوش است كه نوچه دوساله باشد و دفعه ديگر بذر است كه يك ماه در آب باشد و هر پنج روز يك آب تازه نمايند و چون محافظت كنند نهال خوب حاصل مىشود اما اكثر از دهاقين جهت آسانى نهال از پاىجوش نوچه دوساله در قوس كارند . خرما خرما - گرم بود ، خون را زياده كند و شهوت را فزايد ليكن دندان را تباه كند . شعر خرما بچمن آمده چون شهد و چو شكر * در دفع مرضهاست كه شاخش چو سنان است آنچه بذر است در حمل بيست روز در آب نموده در حوت كارند و در زمستان بر بالاى آن خانه ساخته نمدپوش نمايند كه از سرما ضرر نيابد و پركاوش دهند كه بلند مىشود و جالينوس حكيم مىگويد كه آنچه نهال از عروق درخت است در هر موضع كه كارند ملاحظه نمايند كه از سرما ضرر نيابد و بر قاعده محافظت نمايند . اما زمين وى شور باشد مقدار دو گز از زمين را حفر كنند و پر از خاك و ارواث دواب كنند و قدرى نمك در آن حفره ريزند پس دانه خرما دو شبانه‌روز در آب آغشته كنند بعد از آن هر دانه را به طولانى به دو نصف كنند پس هر دو نصف را در زير خاك و روث پنهان كنند چنانچه باطن آن انصاف بجانب قعر آن حفره بود و سرباريك بجانب فوق و هر روز آن را آب دهند تا سبز شود و بعد از دو سال اگر خواهند آن را در همان موضع بگذارند و اگر خواهند بموضع ديگر نقل كنند و درخت خرما را به نمك الفت تمام است هر سال يك نوبت پايان آن را از خاك خالى كنند و جزوى نمك در آن ريزند و اگر بجاى نمك در وى شراب كهنه ريزند خرما خوش‌طعم‌تر بود و گفته‌اند كه بعضى اصناف نخل را با بعضى الفت است پس چون در جوار هم باشند بار بيشتر